O'r Parsel Canol

Friday, 6 April 2012

Gair yr wythnos: adborth

Neu'n hytrach atborth, fel y mae Geiriadur Prifysgol Cymru yn awgrymu y dylem sillafu'r gair. A Geiriadur yr Academi hefyd o ran hynny. Gair newydd yw hwn a ymddangosodd gyntaf yn 1965. Ble y byddem hebddo, tybed? Beth oedd pobl yn dweud slawer dydd? Cael barn rhywun ar rywbeth? Cael ymateb rhywun? Cael clywed rhywun arall yn rhoi cyngor inni ar ein cynnydd? Neu beth? Ond at sillafu'r GPC: mae pawb rwy'n nabod yn defnyddio'r ffurf adborth, nid atborth. Gwglbrofwyd hyn gyda 539,000 o blaid, ac 119,00 yn cynnig imi At Birth (Separated, Average weight, etc.) neu At Borth (Animalarium) a phob math o sothach felly. So go with the flow fel Prifysgol Aberystwyth, Prifysgol Caerdydd, Prifysgol Bangor (nid Prifysgol Cymru), GIG, CBAC, a phob duffer arall? O ddifrif, a oes eisiau esgus bod y gair hwn wedi'i ffurfio adeg *ate + p- yn troi'n adeb- wedyn yn atb? Yn 1965! No way, hyd yn oed ar ddelw geiriau eraill.

Gair diddorol arall wrth bori yng Ngeiriadur Prifysgol Cymru Drindod Dewi Sant yw atarw, neu ad-darw a ddiffinir (?) fel 'Tarw llawndwf wedi ei (hanner) ysbaddu, bwla, adfwl'. Hanner ysbaddu? Bydd rhaid imi holi yn y Parsel am wybodaeth ar y pen hwnnw. Ac ni wyddwn mai '(natural) satellite' oedd ystyr atblaned, neu fel y dywed GPC 'lleuad osgordd'. Da 'nte?

Wednesday, 4 April 2012

Wyau Pasg Pwylaidd


Polish Easter Eggs, originally uploaded by abaransk.

Pwyl a'r Parsel

Nid awdur o'r Parsel yn hollol, ond mae Niall Griffiths yn ddigon agos ym Mhenrhyn-coch i'w gyfrif. Llyfr newydd ar ei waith newydd ymddangos, gan Aleksander Bednarski, Inherent Myth: Wales in Niall Griffith's Fiction, wedi'i gyhoeddi gan KUL (Prifysgol Gatholig John Paul II yn Lublin, Gwlad Pwyl). Yn yr Adran Geltaidd yno y mae Dr Bednarski'n gweithio, yn darlithio ar y Gymraeg a'i diwylliant.


Mae siop newydd agor yn Eastgate yn Aberystwyth, yn gwerthu pob math o fwydydd, losin, ac yn y blaen o wlad Pwyl. Byrhoedlog iawn fu'r siop flaenorol — honno'n gwerthu edau, gwlân, tecstiliau, etc. Dyma'r unig siop yn y dref a oedd yn gwerthu patrymau gwnïo. Colled ar ei hôl felly. OND erbyn imi fynd lan i Stryd y Farchnad, gwelais y siop decstiliau ar ei newydd wedd ac roedd y patrymau yno hefyd (McCalls yn unig). Ceir hyd i'r siop y drws nesaf ond un i fan ymgynnull melyn y seiri rhyddion lle gwelir Masonic Hall ar wal eu goruwchystafell. Nid wyf o blaid y frawdoliaeth honno o ran egwyddor, ond mae eu hospis, Ty Hafan, i'w ganmol.

Friday, 30 March 2012

cerddi botaneg Zagreb gan ferch Gwenddolen


cerddi botaneg Zagreb, originally uploaded by Gwenddolen.

Cefn Cenarth


Cefn Cenarth GW/MW-039, originally uploaded by G4OIG.

Gwenllian merch Owain Glyndwr: nofel newydd

Rwy'n gweld o Radnorian Redivivus fod llyfr newydd ar y gweill gan Y Lolfa, y tro hwn gan John Hughes am Gwenllian, merch Owain Glyndwr, a fu'n byw yng Nghenarth Saint Harmon gyda'i gwr, Phylip yn y 15g. Mae tipyn amdani a'i theulu gan y bardd, Lewys Glyn Cothi, gan gynnwys cerdd hyfryd am y bardd yn gofyn am gael gwely sgwâr a dillad a llenni'r gwely yn rhodd. Mae trafodaeth ar hon mewn pennod ar decstiliau mewn llyfr a olygwyd gan Geraint H. Jenkins, a thipyn o sôn hefyd am ferched fel hon gan Dafydd Johnston yn ei drafodaeth ar Lewys Glyn Cothi fel 'bardd y gwragedd' yn Taliesin 74 (1991). Mae John Hughes (nid y Prifathro ym Mangor sbosib) hefyd wedi seilio ei waith ar farddoniaeth Ieuan Gyfannedd a Llawdden.


Thursday, 29 March 2012

Rhan o grât Ystafell Seddon, Yr Hen Goleg, Aberystwyth

Tattoo Mihangel, Kate Roberts a'r Ystlum, a'r Tu Chwith gorau eto!

Neithiwr yn Ystafell Seddon yn yr Hen Goleg, cafwyd lansiad Y Lolfa o gasgliad newydd Mihangel Morgan, Kate Roberts a'r Ystlum a Dirgelion Eraill yng nghwmni nifer o olygyddion a staff y wasg. Bleddyn Owen Huws o'r Adran Gymraeg a fu'n holi'r awdur, a Jeremy Turner, o'r un ardal â Mihangel, a fu'n darllen rhan o'r stori 'Gwir yn erbyn y Byd' am ddwy wyres J.T. Job yn yr Eisteddfot. Clywsom rywfaint — ond dim digon — am tattoo newydd yr awdur (sdim to bach ar w gen i fan hyn). Rwy'n deall fod rhai o'r myfyrwyr wedi holi heddiw am gael ei weld. Rhywbeth i gofnodi ac i ddathlu'r Flwyddyn Naid oedd y tattoo, meddai Mihangel. Heb ddatgelu gormod, gallaf ddweud fod y llun — canys llun sydd yno, nid caligraffi — mewn man hygyrch a'i fod yn syndod o chwaethus.

Tu Chwith yw'r cyhoeddiad arall sydd newydd hitio'r stondinau — yn lliwus, yn ffres, ac yn llawn stwff y mae rhywun am ei ddarllen. Ac y mae'r print yn ddigon mawr ac yn ddigon clir (wyt ti'n clywed, Taliesin?), ac mae'r dylunio'n dda. Mae Rhiannon Marks (darlithydd ym Mhrifysgol Caerdydd, ex Aber) ac Elin Angharad Owen (Nefyn/Aber) wedi comisiynu llwyth o stwff da — Iwan Wyn Rees a'i ddeialogau am yr iaith, cyfweliad gyda Llwyd Owen, stori fer gan Hynek Janousek o Brâg, Elin Llwyd Morgan, un o'r sylfaenwyr, yn cofio'r dechrau, lluniau o Simon Brooks a Mihangel fel yr oedden nhw slawer dydd, Manon Wynn Davies ar iaith y blodau a'r pabi coch, a darn anhygoel lle mae Ffraid Gwenllian yn cyfweld Rhys Llywd, Cardia Cofi. Mae Elena Parina, a fu mor huawdl ar y radio yn adrodd o Fosgo adeg yr etholiadau diweddar, yn sgrifennu am Petrograd Wiliam Owen Roberts, Rhiannon Heledd Williams yn sgrifennu o Harvard (er mai yn Fiena y mae erbyn hyn), ac mae llwyth o gerddi da, lluniau, cartwn, a mwy. Pum punt yn unig, ac mae'n werth pob ceiniog. Hir y parhao.

Friday, 16 March 2012

Camil Ressu (1880-1962) Menywod ar y Glaswellt 1936

Dyfrig Prydderch yn Rwmania

Y New Welsh Review yn cynnwys 'cyfieithiadau' Diarmuid Johnson o 'bapurau' Dyfrig Prydderch, y 'Cymro' a fu'n teithio yn Rwmania yn y 1930au.

Thursday, 15 March 2012

Calling all Pugs

Bydd cyfrol newydd Mihangel Morgan, Kate Roberts a'r Ystlum, yn cael ei chyhoeddi ddiwedd mis Mawrth gan Y Lolfa. Bydd y lansiad yn cael ei gynnal yn Ystafell Seddon yn yr Hen Goleg, Aberystwyth. Yn yr adeilad hardd a hanesyddol yma y mae Mihangel yn dysgu'r myfyrwyr, a dyma'r lle a ysbrydolodd ei nofel ddyfeisgar, Cestyll yn y Cymylau — yr un cyn Pantglas. Mae'r gyfrol newydd yn cynnwys storïau am gymeriadau o fyd llên — Dafydd ap Gwilym, Kate Roberts, Saunders Lewis fel na welsoch chi nhw erioed o'r blaen. Yn y cyfamser, cadwch eich llygaid ar agor am y Pugmobile coch. Rhywbeth i chi'ch dau, Daf a Caryl!