Tua Phengwmryn NEU Rhew ac Eira yn y Parsel Canol

Matterhorn, originally uploaded by onno de wit.

Angel yng Nghapel Gwydir ger Llanrwst

Gwydir Chapel painted panel, originally uploaded by gadgetgirl2007.

E-gardiau Nadolig cerddorol am ddim

Y cardiau i gyd wedi'u hanfon erbyn hyn, ond dyma demtasiwn i anfon ail garden at rai pobl -- e-gardiau sy'n chwarae cerddoriaeth tra bo doler US yn cael ei roi gan gwmni Fidelity i brynu offerynnau cerdd i blant ysgol.

Brahminiaid

Mewn cwmni o academyddion yn Aberystwyth yn ddiweddar a llond y lle o bobl ifanc/canol oed talentog, creadigol, egniol, hyfryd ym mhob ffordd. Cyn-fyfyrwyr o Brifysgolion Harvard (1), Rhydychen (2), Caer-grawnt (6), Aberystwyth (8). Mwy na'u hanner wedi dysgu Cymraeg fel oedolion, ac erbyn hyn ni fyddent yn breuddwydio siarad Saesneg gyda'u cymrodyr o Loegr. Cymraeg yn fath o Ladin i nifer ohonynt, yn iaith gwaith, ac yn iaith cyfathrebu gyda phobl debyg iddyn nhw eu hunain. Mae'r Brahminiaid hyn, gan gynnwys yr 'electives' a ddaeth atom, yn gwybod llawer mwy am iaith a llên a hanes Cymru na gweddill y wlad gyda'i gilydd. Eu harwyr: Gwyneth Lewis (nid Menna Elfyn); Jim Perrin ( nid Iolo Williams); T.H. Parry-Williams (nid Williams Parry); M. Wynn Thomas (nid Hywel Teifi Edwards); Angharad Price (nid Caryl Lewis); Catrin Finch (nid Siân James); Mary Lloyd Jones (nid Aneirin Jones). Eu hoffderau: rhyw ynys oer yn rhywle (nid Môr y Canoldir); Howies neu Toast (nid Per Una na net-a-porter); mêl lleol (nid jam); Perl Wen a Llangloffan (nid Caerffili); Llandeilo; Llandudno; Portmeirion; Hafod; Prâg; Efrog Newydd; Hyderabad; gwelyau plu; Ultracomida; Walker and König. Eu casbethau: canu plygain; fascinators; Radio Cymru yn ei grynswth; Bae Caerdydd; ffenestri UPVC.

Gwasgod Kate

melin tregwynt textiles, originally uploaded by katy elliott.

Y defnydd Roundcross gan Felin Tre-gwynt ar y dde ar y rhes waelod

Gwasgod

Darlithwraig yn Adran Theatr, Ffilm, a Theledu ym Mhrifysgol Aberystwyth wedi ennill y wobr am steil yn ddiweddar. Yn serennu yn un o'r gwasgodau pert hyn o Felin Tre-gwynt, gyda choler Peter Pan a llewys cwta yn y patrwm Roundcross, ac yn edrych yn hynod comme il faut. Kate yn ddoeth iawn i ddewis un lliw plaen (trwser a siwmper denau) o dan y siaced fraith, yn wahanol i'r rhai sy'n modelu YMA ar safle Melin Tre-gwynt.

ci hela

ci hela, originally uploaded by Gwenddolen.

Yn hoffi'r ci hwn yn fawr iawn — brodwaith o'r 15-16 ganrif.

Cwn hela

Welsh Fox Hounds, originally uploaded by Time Grabber.

Dybledi

Heddiw bûm yn sylwi ar bethau'n dod bob yn ddau . . . . dau yn y cwrdd y prynhawn yma a'r ddau yn dwyn enwau afonydd a nentydd yn ardal Llanwrtyd (Irfon a Cledan). Trwy ryw gawlach yn rhywle roedd dau wedi troi i fyny i gymryd y gwasanaeth, sef Lona Gwilym o Benrhyn-coch (darllenwraig leyg gyda'r Eglwys yng Nghymru), a'r Parchedig Irfon Evans, Comins Coch. Dau 'goch' yn fanna. Dwy alwad ffôn cyn swper, a dwy ers hynny. Dau gar yn fy ngoddiweddyd pan oeddwn ar gefn y beic ar y ffordd i'r capel; a dau gar ar y ffordd yn ôl. Ddoe roedd cwn hela Cymreig, rhai garw iawn yr olwg yn cwrso cwningod yng Nghoed Gwmryn — wedi dod o Ponrhydfendigaid, meddai rhywun.

Gwelais Claude Lévi-Strauss unwaith

Mewn gwlad ac oes arall slawer dydd pan oeddwn yn astudio anthropoleg cymdeithasol, gwelais Claude Lévi-Strauss yn darlithio yn Rhydychen. Roeddwn wedi teithio yno ym mis Tachwedd 1970 gyda llond bws o fyfyrwyr i weld y dyn ei hun yn traddodi Darlith Frazer ar 'Myth and Ritual' yn y Sheldonian. Drwy wyrth y gwifrau, mae modd gwrando eto ar y ddarlith honno : ewch i http://huffduffer.com/RobertsonCrusoe/5450

Neuadd, Cil-y-cwm, 1996

Neuadd Fawr, Cilycwm, Carmarthenshire 1996, originally uploaded by paulwhite53.

Dau ddawnus

Piercefield, originally uploaded by paulwhite53.

Arddangosfa dda iawn o ffotograffau Paul White o hen adfeilion (gan gynnwys y llun uchod o Neuadd, Cil-y-cwm, etc.) ymlaen ar hyn o bryd tan Tachwedd 21 yn Amgueddfa Ceredigion yn Aberystwyth. Mae cannoedd o'i luniau hefyd i'w gweld ar flickr, gan gynnwys y ddau hyn.

Mae'r amgueddfa yn lle da am anrhegion o bob math — breichledau a mwclysys o gerrig gleision rhesymol iawn eu pris; calendars gyda lluniau o longau; a gemau, llyfrau a chardiau o bob math. Mae Gwenllian Beynon a Stuart Evans yn bobl mor dalentog, ac mae Aberystwyth mor ffodus i gael amgueddfa mor wirioneddol wych. Mae Stuart yn sôn am ei waith diweddaraf (fel Cadair Maelgwn) yn y rhifyn cyfredol o Planet, lle mae dialog rhyngddo ef a'r bardd lleol Elin ap Hywel. Hyn i gyd-fynd ag arddangosfa o waith Stuart yn y Llyfrgell Genedlaethol — ymlaen yno tan 20 Tachwedd.

Pompren Hafod

Pompren Hafod, originally uploaded by Gwenddolen.

Rhaeadr yn Hafod

Upper Fall at Havod, originally uploaded by Cadwyn Y Canolbarth.

Cynghordy, Llanfair-ar-y-bryn

Cynghordy viaduct - yet again., originally uploaded by mike turtle.

Ewyllys Rees Jones, Brynhynog, Llanwrtyd

Wedi bod yn pori'n hapus ar safle Llyfrgell Genedlaethol lle y mae 190,000 o ewyllysiau o bob rhan o Gymru i'w gweld ar ffurf ddigidol, ac am ddim. Mewn dim o dro, cefais hyd i ewyllys Rees Jones, Brynhynog (y fferm lle magwyd fy mam) ym mhlwyf Llanwrtyd, a gweld enwau swynol o'm plentyndod: Caerhedyn, Escairfach, Ffos-gou, etc. Yna i Abergwesyn, i ardal wreiddiol fy nhad-cu, ar fferm Alltwinau, a gweld ewyllysiau gwyr Nantstalwen, a llawer mwy. Clic arall a dyma fi yn ardal enedigol fy mam-gu arall, yn Llanfair-ar-y-bryn, gyda Hannah Peters, Rhydfelen (rhwng Cynghordy a Chil-y-cwm) yn rhoi ordors am ei hychydig gelfi ac eiddo ('largest iron pot', etc.). Dyma adnodd anhygoel yn wir.

Castell Razo: llun gan Nigel Callaghan

Castell Razo: llun gan Nigel Callaghan, originally uploaded by Gwenddolen.

Castell Razo

Ein castell ni yn y Parsel yw'r un a geir yn SN68SE1 a ddisgrifir fel hyn yn Coflein, gwefan ddefnyddiol y Comsiiwn Henebion:

'A medieval castle mound identified with the 'Stradpeithyll' mentioned in the Chronicle of the Princes' - the Brut-y-Tywysogion. This is a steep, sometimes vertically sided mound or drum, some 20m in diameter and 3.6m high, carved from the west end of a spur above a stream confluence in a valley bottom, the Ystrad Peithyll. The level summit is some 12.5m across, but has been damaged by what looks like a robber pit - the mound was traditionally identified as a burial mound. A great flat-bottomed ditch surrounds the mound, 4.0-6.0m across the base and up to 15m wide between the summit of the mound and the far eastern lip of the ditch. Elsewhere there appears to have been a counterscarp bank above the lower ground. The mound, whose summit is slightly lower than the eastern lip of the ditch, would have been topped by a tall timber-framed tower. The house probably lay in the area between the mound and the stream confluence, where slight terraces suggest the presence of buildings. The castle would have been built in the years following Henry I's grant of Ceredigion to Gilbert fitz Richard in 1110. In 1113 it was the seat of Razo or Razon the steward. The chronicle relates that the castle was assualted and overpowered by an influx of Welsh princes, who then burnt it after killing many of the people within. The castle has no further recorded history. Sources: King, in Ceredigion III (1956), 65-6;Thorburn in Archaeology in Wales 27 (1987), 55'. Yr enw lleol ar y safle yw 'Bryn y Bwbach' ac y mae Cae'r Esgyrn gyferbyn â'r castell yn ôl y traddodiad lleol yn lawn o esgyrn y lladdedigion canoloesol hynny. Mae'r Comisiwn Henebion yn cofnodi enwau eraill hefyd, sef Castell Gwar Cwm, a Rhos-goch Motte.

Y Fenni

Abergavenny, originally uploaded by Chris Bertram.

Shopocracy

Llyfr gwych iawn wedi'i gyhoeddi adeg Steddfod, sef Tales of the Shopocracy gan John Barnie (Gwasg Gomer, £8.99) sy'n sôn am fagwraeth yr awdur yn nhref Y Fenni lle'r oedd ei dad yn berchen ar siop losin. Rwy'n meddwl y gallai'r llyfr hwn ddod yn glasur bach. Mae'n dal i'r dim awyrgylch y dref farchnad hon ar y gororau, a blas cyfnod y pedwar a'r pumdegau. Y tad, fel tad Raymond Williams, yn arddwr tan gamp, ond hefyd yn gwneud hufen ia bob bore yn yr haf, ac yn canio gellyg o'r Eidal ar gyfer y sundaes a weinid yn stafell gefn y siop. Cymaint o fanylion yma, a chymaint o deimlad — darnau ingol o onest. Dim rhyfedd fod y llyfr wedi'i bennu yn Llyfr y Mis.

Mae John Barnie wedi gwneud shwd gyfraniad i ddiwylliant Cymru drwy olygu'r cylchgrawn Planet (sydd bellach yn cael ei golygu gan ei wraig, Helle Michelson), drwy gyhoeddi barddoniaeth a rhyddiaith a hybu materion gwyrdd, a thrwy fod yn gatalydd a chyhoeddi rhes o weithiau cyffrous gan bobl eraill. Roeddwn yn synnu wrth ddarllen y llyfr ei fod wedi'i eni yn 1941 — ond eto mae ef (a'i wraig) yn edrych tua hanner cant oed. Yr holl gerdded egnïol mewn a mas o Gomins Coch i dref Aberystwyth sy'n gyfrifol, mae'n rhaid.

Ar Nos Iau, 19 Tachwedd bydd Dr Matthew Jarvis (o'r Adran Saesneg, Prifysgol Dewi Sant Llanbedr) yn rhoi darlith ar farddoniaeth John Barnie: 'In/human Place: The Poetry of John Barnie' — am 5.00 p.m. Ystafell Seminar y Ganolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd, ger y Llyfrgell Genedlaethol yn Aberystwyth.