O'r Parsel Canol

Friday, 8 April 2011

Cwningen lafant 1 Lavender rabbit 1

Cwningod Lafant a Thapestri Tutankahmun

Yn siop Amgueddfa Ceredigion heddiw (yn y Coliseum, Ffordd y Môr, Aberystwyth), deuthum ar draws y cwningod hyn wedi'u gwnïo â llin a'u llenwi â lafant. Rhesymol iawn am £3.50 yr un, a'r calonnau blodeuog yn £3.00. Maen nhw'n boblogaidd iawn ac yn gwerthu'n dda, meddai'r dyn ar y til.

Bûm yn glafoerio dros y rhyfeddodau gwlân sydd ar werth gan Jane Beck yn enwedig y garthen hon a wehyddwyd tua 1925 ar awr anterth y chwiw am bopeth Eifftaidd yn dilyn darganfyddiad Howard Carter ac Arglwydd Caernarfon o feddrod Tutankahmun yn Nyffryn y Brenhinoedd yn 1922. Crewyd amrywiad ar ddylif y patrwm arferol er mwyn awgrymu heiroglyffau. Ar yr un safle mae gogoneddau megis carthenni Hannah Jones & Sons, Penmachno. A bagiau newid i'r babi newydd, a phob math o bethau eraill, hen a newydd. Bûm gyda rhywun unwaith wrth iddo brynu carthen ac arni lun colegau Prifysgol Cymru a Chastell Caernarfon (o Felin Trefriw) yn yr 1980au. Mae llun o un o'r rhai gwreiddiol i'w weld ar safle Casglu'r Tlysau.

Ruth Jên Evans


IMG_5360, originally uploaded by Ruth Jên Evans.

Mor wych, wych, wych yw'r gwaith hwn. Un o'r Parsel yw Ruth Jên

Menna Elfyn


menna_elfyn_400, originally uploaded by contro38.

Merch Perygl

Wyddwn i ddim mai dyfyniad o gerdd gan Waldo Williams oedd y Merch Perygl sy'n deitl ar y retroddetholiad o gerddi Menna Elfyn a olygwyd gan Elin ap Hywel. Mae'r clawr yn dda iawn, a'r Hugan Goch yn edrych ychydig fel y Menna ifanc. Yn y Drwm yn y Llyfrgell Genedlaetholyr y cynhaliwyd y lansiad Nos Iau ac roedd yn achlysur arbennig o gynnes a chyfeillgar. Roedd holl deulu Menna yno, gan gynnwys ei hwyres fach newydd (merch Fflur Dafydd), ac edmygwyr lu o'r genhedlaeth hy^n hefyd, gan gynnwys Meredith Evans, a Gillian Clarke a Ned Thomas. Cefais gip ar Sue Jones Davies, Martin Davies, Ceridwen Lloyd-Morgan, Dafydd Johnston, Ifor ap Dafydd, y Barwnig Wigley, Damian Walford Davies, Sue Balsom, y Parchedig Enid Morgan, Elwyn Jones y Cyngor Llyfrau, a Rhiannon Marks (a gyflwynasai draethawd Ph.D. ar waith Menna Elfyn i Brifysgol Aberystwyth ddechrau'r wythnos). Mae Menna ei hun newydd gyflwyno Ph.D. ar yr un pwnc. Dangoswyd ffilm fer newydd amdani, ac fe gafwyd darlleniadau effeithiol iawn gan Elin ap Hywel a chan Menna ei hun. Anodd credu ei bod wedi bod yn barddoni mor hir a hithau mor ffres ac ifanc ag erioed.

Tuesday, 5 April 2011

Disgleirdeb addysg yn erwau'r pysg

Llyfr ar Hen Goleg Aberystwyth

Newydd weld llyfr dwyieithog Elgan Philip Davies, sef Yr Hen Goleg / The Old College, yn y gyfres ddeniadol, Cip ar Gymru, wedi'i chyhoeddi gan Wasg Gomer. Bargen am £3.99. Erbyn hyn mae llyfr awdurdodol Roger Webster, The Old College (1995) yn anodd cael gafael arno felly bydd croeso mawr i'r llyfr hwn sydd wedi'i ysgrifennu gan un a fu'n gweithio am flynyddoedd yn yr adeilad hwn. Yr Hen Goleg, cartre'r coleg prifysgol cyntaf yng Nghymru, yw prif ogoniant Aberystwyth, yn ôl Dr John Davies, yr hanesydd. Clywais sawl fersiwn o'r stori am yr hanesydd pensaerniol, Nikolaus Pevsner, yn rowndio'r cornel uchaf i mewn i Faes Lowri ac yn cael ei gip cyntaf ar y coleg ger y lli: 'It is cveit impossible!'. Fel y dywed cyfrol Lloyd, Orbach a Scourfield, Buildings of Wales,'The interiors have suffered neglect and need some spirited colour decoration, but still have a robust and quirky power'. Hir y parhao'r defnydd ohono, a'r gwerthfawrogiad ohono; ewch i weld hommage bara-koukoug.

Pen drysau Ystafell Seddon a'r ffenestri uwch eu pen - Yr Hen Goleg, Aberystwyth

Yous

Ac er bod Daniel Huws a Ted Hughes yn ddau gyfaill triw, nid oes esgus dros ddodi llun o Ted Hughes i gyd-fynd â chofnod Daniel Huws yn Rhestr Gyfredol o Awduron yr Academi Gymreig. Mae eisiau tipyn o sbriws ar safle Llenyddiaeth Cymru.org yn gyffredinol. Mae safle Golwg 360 yn llawer llai deniadol nag a fu, a'r darllen yn anos. Beth oedd yn bod ar yr hen gynllun, tybed?

Sunday, 27 March 2011

Gair y dydd: braenaru

Y gair yw braenaru 'aredig neu droi tir a'i baratoi ar gyfer ei hau; gadael tir wedi'i droi yn ddigynnyrch dros gyfnod er mwyn difa chwyn a meddalu'r pridd', etc. Sylwaf fod tuedd ar droed — ac nid ymhlith yr ifainc yn unig — i droi hyn yn blaenaru. Hawdd deall pam y mae hyn yn digwydd gyda'r hen dermau amaethyddol fel braenar yn mynd yn llai cyfarwydd. Ond hefyd mae rhyw synnwyr yn peri cysylltu'r ferf â'r gair blaen sydd mor gyffredin, ac mae -l- ac -r- yn hen seiniau digon agos. Roedd 'GIG Bro Morgannwg yn Blaenaru Unwaith Eto' yn ôl eu hunanfroliant yn 2007 gan ddilyn esiampl un o Arolygwyr Estyn yn 2005 efallai: 'Dengys yr ysgol flaengaredd amlwg gyda blaenoriaethau cenedlaethol. Maent yn blaenaru’r tir ar gyfer y cam sylfaen'. Rhywbeth i'w gynnwys dan B yn rhifyn nesaf Geiriadur Prifysgol Cymru efallai?

Y tro nesaf yng Nghornel y Pedant: amdan a phethau hynafol eraill a gollfernir ar gam.

Saturday, 26 March 2011

A'i wgus lygaid yn tanbeidio

Yn hedfan yn dawel drwy Banc y Darren ar y beic ac yn dod o fewn anadliad i foda cysglyd ar bostyn wrth ochr yr heol. Wedi meddwl am funud mai rhywbeth wedi'i gerfio oedd yno —rhywbeth tebyg i'r cadno (ffug) ar ben postyn giât yng Nghefn-llwyd. Ac yna, o fewn tair munud, gwelais grychydd yn edrych allan dros Gwm Peithyll o frig y goeden uchaf.

Sunday, 13 March 2011

Jenkin Batman

Mae fy hoff flogiedydd wedi taro ar Jenkin Batman yn yr achau canoloesol. Mae ganddo hefyd lawer o sylwadau call, yn ôl ei arfer, am enwau Cymraeg hen sir Faesyfed, ac yntau wedi bod yn pori yn y Transactions of the Radnorshire Society sydd bellach ar-lein. A wyf yn mynd i gadw'r copïau caled — sy'n cymryd lan silff gyfan yn y parlwr? Wel odw, siwr iawn.

Yr hyn a welais ar y wâc

Un felin wynt (a godwyd yn ddiweddar gan gymydog ecogar) yn troelli'n braf yn y gwynt sy'n chwythu lan drwy'r cwm. Dau gymydog yn paratoi safle hen dyddyn gogyfer â chodi tyddyn 'gwyrdd' newydd o hen ddeunyddiau. Bydd y welydd yn cael eu leinio â gwlân. Tri phren afalau newydd yng ngardd gefn cymydog sy'n 90 oed. Gweld i'r pedwar cyfeiriad o dop y bryniau: allan heibio i felinau Mynydd Gorddu draw i Garn Fadrun ac Enlli, lawr i felinau'r Mynydd Bach, yn groes i felinau Bwlch Nantyrarian, ac yn ôl dros Barc y Llyn a Phen Dinas. Pum barcud, chwe cheffyl, saith fferm.

Friday, 11 March 2011

Yukimi a Mike yn Japan

Aelodau o'r teulu yn ddiogel yn Tokyo, diolch i'r drefn — roedden nhw a'r ddau fachgen i gyd ar wahân i'w gilydd pan ddigwyddodd y daeargryn. Mike yn gorfod aros yn ei waith yn y Llysgenhadaeth am y tro.