O'r Parsel Canol

Monday, 6 July 2009

Eglwys Pencraig, Maesyfed

Llyfr hirddisgwyliedig Peter J. Conradi, At the Bright Hem of God: Radnorshire Pastoral newydd gael ei gyhoeddi gan wasg Seren (gyda lluniau da gan Simon Dorrell). Roedd yr awdur, sy'n rhannu ei amser rhwng Casgob a Llundain, yn Athro ym Mhrifysgol Kingston, a chyn hynny ym Mhrifysgol East Anglia. Bu'n gyfaill triw i Iris Murdoch ym mlynyddoedd olaf ei gwaeledd, a'i chofiannydd wedyn. Yn ôl ei gyfaddefiad ef ei hun, 'shamelessly personal' yw ei olwg ar hen sir Faesyfed a'r ffin yn gyffredinol, nodwedd sy'n ei gysylltu â Ffransis Payne o dref Ceintun. Barn Conradi ar waith arloesol Payne: 'passionate, sometimes moody . . . its irritability stemming from what it cherishes'. Mae Conradi'n dda ar bobl fel Alfred Watkins o Henffordd, y ffotograffydd campus a ddarganfu 'ley-lines', ac mae'r darnau eraill ar wahanol awduron yn flasus hefyd. Clywed ar y radio fod Hermione Lee wedi cyhoeddi A Very Short Introduction to Biography a dechrau meddwl am y bywgraffiadau gorau rwyf wedi'u darllen yn ddiweddar: y gorau o bell ffordd yw Kitty Hauser ar O.G.S. Crawford, Bloody Old Britain.

Llyrlys


Samphire, originally uploaded by Rust Bucket.

Gair yr wythnos: Llyrlys

Marsh samphire yn Saesneg, Salicornia stricta, planhigyn hallt ei flas sy'n tyfu mewn morfeydd; cofnoda Geiriadur yr Academi hefyd y term chwyn hallt. Yn Saesneg hefyd sea asparagus a glasswort. Anaml y mae ar werth yn siopau Ceredigion, ond roedd cyflenwad ffres iawn o King's Lynn yn siop bysgod Cambrian Place, Aberystwyth Ddydd Sadwrn. Planhigyn bwytadwy tebyg yw True neu rock samphire,Crithmum maritinum), Cym. Ffenigl y môr, a elwir hefyd yn corn carw'r mor, a St Peter's herb. Mae'r enw Saesneg samphire wedi datblygu o'r Ffrangeg Saint Pierre, a'r cysylltiad wedi ei wneud rhwng y planhigion arfordirol hyn a Phedr, nawddsant y pysgotwyr. Mae'r enw Cymraeg arall sampier yn nes at yr hen ffurf Saesneg sampiere. Clywais Morfydd Owen (yng nghynhadledd Edward Lhuyd yn ddiweddar) yn dyfynnu barn Bruce Griffiths fod y gair unigol llys 'herb, planhigyn' wedi'i gyfyngu i eiriau cyfansawdd.

Sunday, 28 June 2009

Tin pinc o Awstria


Tin pinc o Awstria, originally uploaded by Gwenddolen.

Saturday, 27 June 2009

Llefydd da i aros yn Awstria

Awstria yn ymdrechu'n galed i dynnu'r twristiaid yn ôl, ond mae rhywun yn ofni y bydd Brüno (Sacha Baron Cohen) yn gwneud mwy o niwed eto i ddelwedd y wlad. Y llety enwocaf i'r Cymry Cymraeg yw gwesty wunderschön Frau Anita Schenk ( Cymraes o Flaenau Ffestiniog) a'i gwr rhadlon, Heinz, sy'n gogydd tan gamp. Gwesty mewn adeilad traddodiadol ar gyrion Altenmarkt im Pongau sydd i'r de o Salzburg, yn gyfleus ar gyfer cerdded y mynyddoedd, dilyn Mozart, gwibio i Hallstatt a Hallein a gweld holl ardal y Salzkammergut. Stafelloedd arferol, a hefyd fflat ar gael. Pwll nofio'r dref yn agos, a pharc chwarae, a'r dref ei hun yn ddiogel, yn ddiddorol, ac yn lân. Lle delfrydol ar gyfer teulu â phlant ifainc. Anfantais i rai fyddai cwrdd â rhywrai eraill o Gymru . . . . ond nid i bawb. Gweler ymhellach yma. Nid wyf yn perthyn i'r perchnogion nac yn elwa mewn unrhyw ffordd ar hyn o hys-bys. Yr ail le y mae'n werth gwybod amdano yw Hotel Schwalbe yn Fienna, ym maestref Ottakring, yn agos i'r U-Bahn Linie 3. Dyma le arall sy'n groesawgar iawn, ac yn llawn awyrgylch yr hen ddinas. Y bumed genhedlaeth sy'n cadw'r lle. Bûm yno gyntaf yn 1983, ac eto eleni amser Pasg chwarter canrif yn ddiweddarach.

Thursday, 25 June 2009

Gwenoliaid yn barod i fentro allan o'r nyth

Nythaid o wenoliaid tew ar fin gadael clydwch y nyth yn y porch. Holl ofal y rhieini wedi talu ar ei ganfed.

Tuesday, 23 June 2009

Pantycelyn rules

Ymgrymed pawb i lawr
I enw'r addfwyn Oen;
Yr enw mwyaf mawr
Erioed a glywyd sôn:
Y clod, y mawl, y parch, a'r bri,
Fo byth i enw'n Harglwydd ni.
Pantycelyn yn dal i roi ysgytwad gyda'i odlau deheuol digyfaddawd (oen/sôn) a'i ramadeg heriol. Gwych yw mwyaf mawr fel bestest Shakespeare, gair y mae'r defnydd ohono'n cynyddu'n aruthrol y dyddiau hyn (gan ddisodli'r best ever, best of all). Yn falch o weld fod enghraifft arall o'r radd eithaf 'ddwbl' hon i'w gweld yng Nghanu Taliesin : a'r parth goreuhaf/ ydan eilassaf'a'r lle gorau [i fod yw] dan [awdurdod] y dyn mwyaf ysblennydd'. Am weddill llinell Williams, mae rhywbeth tebyg unwaith eto yn yr hen ganu haelaf rygigleu 'the most generous one I've heard of'. Onid yw dyn yn cynhesu at rywun fel yr Hen Bant sy'n cael anhawster (fel y rhan fwyaf ohonon ni) gyda'r cymal perthynol afrywiog, y llyfr y mae llawer o bethau da ynddo math o beth?

Tuesday, 9 June 2009

Something comes slowly to the boil in Sleep Furiously

Ffilm Gideon Koppel, Sleep Furiously, am fywyd a gwaith a thirwedd ein hardal, yn cael ei chanmol ar bob tu ac yn haeddiannol felly. Mae'r ffilm yn cael ei dangos nawr yn Llundain ac mae sôn y bydd ar gael cyn bo hir ar DVD. Mae'n dangos eto yng Nghanolfan y Celfyddydau o 12-17 Mehefin gyda sesiwn hawl-ac-ateb gyda'r cyfarwyddwr, Gideon Koppel (uchod, mab Pip Koppel, Llety Caws) ar 20 Mehefin, am 5.45 p.m. Mae'n siarad am y ffilm ar safle BBC Film Network yma. Ac mae clip o'r ffilm i'w weld yma. Rhai o uchafbwyntiau'r ffilm i mi oedd Dyn Y Fan Llyfrgell (a welais ar un o heolydd cefn y Parsel Canol y diwrnod o'r blaen); côr ABC gyda holl angerdd y gerddoriaeth (gan ?Stanford) yn cael ei fynegi yn wyneb Angharad Fychan; a'r darnau a saethwyd gyda'r plant yn Ysgol Trefeurig. Doedd tempo araf y ffilm ddim at ddant pawb yn y Parsel ei hun, ond rwy'n siwr y bydd y ffilm hon yn dod yn glasur.

Monday, 8 June 2009

Ofni'r Dde

Echrys yn mynd drwof wrth weld llun Nick Griffin buddugoliaethus ar brif wefan DU y BBC y bore yma. Yn falch dros ben fod Jill Evans wedi cael ei hethol am y drydedd waith: rhywun o sylwedd ac argyhoeddiad (ac un o alumni Prifysgol Aberystwyth, wrth gwrs!).